مرتضى مطهرى
431
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
21 . شيخ على بن عبد العالى كركى ، معروف به محقق كركى يا محقق ثانى . از فقهاى جبل عامل است و از اكابر فقهاى شيعه است . در شام و عراق تحصيلات خود را تكميل كرده و سپس به ايران ( در زمان شاه تهماسب اول ) آمده و منصب شيخ الاسلامى براى اولين بار در ايران به او تفويض شد . منصب شيخ الاسلامى بعد از محقق كركى به شاگردش شيخ على منشار ، پدرزن شيخ بهايى رسيد و بعد از او اين منصب به شيخ بهايى واگذار شد . فرمانى كه شاه تهماسب به نام او نوشته و به او اختيارات تام داده و در حقيقت او را صاحب اختيار واقعى و خود را نمايندهء او دانسته است معروف است . كتاب معروف او كه در فقه زياد نام برده مىشود جامع المقاصد است كه شرح قواعد علامهء حلى است . او علاوه بر اين ، مختصرالنافع محقق و شرايع محقق و چند كتاب ديگر از علامه و چند كتاب از شهيد اول را حاشيه زده و يا شرح كرده است . آمدن محقق ثانى به ايران و تشكيل حوزه در قزوين و سپس در اصفهان و پرورش شاگردانى مبرز در فقه سبب شد كه براى اولين بار پس از دورهء صدوقين ، ايران مركز فقه شيعه بشود . محقق كركى ميان سالهاى 937 و 941 درگذشته است . محقق كركى شاگرد على بن هلال جزايرى و او شاگرد ابن فهد حلى بوده است ؛ ابن فهد حلى شاگرد شاگردان شهيد اول از قبيل فاضل مقداد بوده ، عليهذا او به دو واسطه شاگرد شهيد اول است . پسر محقق كركى به نام شيخ عبد العالى بن على بن عبد العالى نيز از فقهاى شيعه است ؛ ارشاد علامه و الفيهء شهيد را شرح كرده است . 22 . شيخ زين الدينمعروف به شهيد ثانى . از اعاظم فقهاى شيعه است . مردى جامع بوده و در علوم مختلف دست داشته است . اهل جبل عامل است . جد ششم او « صالح » نامى است كه شاگرد علامهء حلى بوده است . ظاهراً اصلًا اهل طوس بوده است ، از اين رو شهيد ثانى گاهى « الطوسى الشامى » امضا مىكرده است . شهيد ثانى در سال 911 متولد شده و در 966 شهيد شده است . مسافرت زياد كرده و اساتيد زياد ديده است . به مصر و دمشق و حجاز و بيت المقدس و عراق و استانبول مسافرت كرده و از هر خرمنى خوشههايى چيده است . تنها اساتيد سنى او را دوازده تن نوشتهاند و به همين جهت مردى جامع بوده است . علاوه بر فقه و اصول ، از فلسفه و عرفان و طب و نجوم هم آگاهى داشته است . فوق العاده زاهد و متقى بوده است . شاگردانش در احوالش نوشتهاند كه در ايام تدريس ، شبها به هيزم كشى براى